Dzierżawa służy rolnikom

Zagospodarowanie gruntów rolnych w 2025 r. przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) należy uznać za udane. KOWR wydzierżawił 63,3 tys. ha ziemi, sprzedał – 5,2 tys. ha oraz trwale rozdysponował głównie przez nieodpłatne przekazania gruntów 3,7 tys. ha. Dlatego rolnicy korzystający z usług KOWR pozytywnie oceniają działalność tej instytucji. Potwierdzają to również wyniki badania „Polska wieś i rolnictwo”. Od początku działalności KOWR do końca grudnia 2025 r. przejęto do Zasobu WRSP ok. 4,7 mln ha nieruchomości rolnych. Stan gruntów pozostających w Zasobie WRSP na 31 grudnia 2025 r. wynosił ogółem niemal 1 mln 323 tys. ha. Podstawową formą nietrwałego rozdysponowania i zagospodarowania gruntów rolnych Zasobu jest dzierżawa. Cieszy się ona dużym zainteresowaniem rolników, gdyż jest to dogodny sposób użytkowania gruntów i budynków. Nie wymaga angażowania znacznych środków finansowych, jak ma to miejsce przy nabywaniu nieruchomości, a zaoszczędzone pieniądze można przeznaczyć na inwestycje. Według stanu na koniec grudnia 2025 r. w dzierżawie pozostawało 1 mln 49 tys. ha na podstawie ponad 70 tys. zawartych umów dzierżawy. Największe powierzchnie wydzierżawionych gruntów znajdują się w województwach: zachodniopomorskim – 215,9 tys. ha; wielkopolskim – 161,8 tys. ha; dolnośląskim – 151,8 tys. ha i warmińsko-mazurskim – 125,8 tys. ha, a najmniejsze w województwach świętokrzyskim – 5,3 tys. ha i małopolskim – 7,6 tys. ha. W 2025 r. wydzierżawiono ogółem 63,3 tys. ha gruntów na podstawie niemal 3,5 tys. zawartych umów dzierżaw. Wydzierżawianie nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP) następuje głównie na przetargach. Podstawowym rodzajem przetargów na dzierżawę jest przetarg ograniczony, w którym mogą uczestniczyć wyłącznie rolnicy indywidualni zamierzający powiększyć lub utworzyć gospodarstwa rodzinne. W okresie od początku stycznia do końca grudnia 2025 r. w całym kraju odbyło się niemal 4,3 tys. przetargów na dzierżawę. Warto odnotować, że w 2025 r. oddziały terenowe KOWR przedłużyły prawie 8 tys. umów na dzierżawę na powierzchnię niemal 120 tys. ha. Inną formą gospodarowania ZWRSP jest sprzedaż. Zalicza się ją do trwałego rozdysponowania nieruchomości. Od wejścia w życie (30 kwietnia 2016 r.) ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości ZWRSP, jej wielkość oscyluje na poziomie około 4-5 tys. ha rocznie. W 2025 r. oddziały terenowe KOWR sprzedały ponad 5,2 tys. ha nieruchomości. Sprzedaż ziemi odbywa się w trybie przetargowym lub bez przetargu – uprawnionym podmiotom w ramach przysługującego im prawa pierwszeństwa w nabyciu (dzierżawca). W 2025 r. odbyło się 16,3 tys. przetargów na sprzedaż nieruchomości. Skuteczność przetargów była na poziomie 25%. Sprzedaż nie jest jedyną formą trwałego rozdysponowania nieruchomości rolnych. Inną niż sprzedaż formą trwałego rozdysponowania są nieodpłatne przekazania gruntów. KOWR może uprawnionym podmiotom nieodpłatnie przekazywać grunty w trybie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Z tej możliwości korzystają Lasy Państwowe, jednostki samorządu terytorialnego, osoby prawne Kościołów, a w ostatnich latach, także podmioty uprawnione do zarządzania wodami publicznymi. Do głównych beneficjentów nieodpłatnych przekazań gruntów należą jednostki samorządu terytorialnego. Mogą one otrzymać nieodpłatnie grunty na realizację zadań własnych. Na uzyskanych przez samorządy lokalne nieruchomości powstają szkoły, boiska sportowe, place zabaw, tereny rekreacyjne, jak również obiekty użyteczności publicznej: hydrofonie, studnie głębinowe, przepompownie, oczyszczalnie ścieków, drogi dojazdowe, nekropolie. Każdy przekazany przez KOWR hektar umożliwia inwestycje poprawiające jakość życia i wzmacniające lokalną gospodarkę. W 2025 r. uprawnionym podmiotom nieodpłatnie przekazano 3,7 tys. ha gruntów ZWRSP. Według stanu na koniec 2025 r. w ogólnej powierzchni gruntów ZWRSP pozostawało do rozdysponowania niemal 170,2 tys. ha. Ocenia się, że znaczna część tych gruntów charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem oraz innymi niekorzystnymi cechami (np. nieuregulowane stosunki wodne, zakamienione, położone na skarpach, urwiskach, między wałami przeciwpowodziowymi, itp.). Największe powierzchnie gruntów do rozdysponowania znajdują się w województwach zachodniopomorskim – 31 tys. ha oraz dolnośląskim – 28,2 tys. ha.

Bardziej szczegółowe dane na temat zagospodarowania ZWRSP przez KOWR dostępne są na stronie internetowej: https://www.gov.pl/web/kowr/gospodarowanie-zasobem

Źródło: KOWR