Wiosenna biostymulacja roślin na polach

We współczesnym rolnictwie standardowo oprócz tradycyjnego nawożenia i ochrony stosuje się różne substancje poprawiające wzrost i rozwój roślin. Są to związki mineralne i organiczne nazywane biostymulatorami.

Biostymulatory według definicji to preparaty, których oddziaływanie na rośliny nie ma charakteru odżywczego (troficznego), ale polega na wywoływaniu lub zwiększaniu poziomu naturalnie występującej u roślin odporności (tolerancji) na dany czynnik stresowy, przez aktywowanie określonych procesów fizjologicznych. Substancje biostymulujące mogą np.: indukować i przyspieszać procesy życiowe, sterować nimi, zwiększać odporność na czynniki stresowe (np. zimno i suszę) i chorobotwórcze. Niektóre z nich mogą stymulować rozwój korzeni i części nadziemnej roślin, kwitnienie i dojrzewanie, wpływać na zmianę i poprawę parametrów jakościowych nasion i innych części roślin. W efekcie zwiększa się plon i poprawia się jego jakość.

Są dwie grupy biostymulatorów

Pierwsza to środki działające pośrednio, np. przez poprawę właściwości fizyczno-chemicznych gleb i podłoży. Przykładem mogą być różne mikroorganizmy stosowane pojedynczo lub w konsorcjach. Druga, znacznie liczniejsza grupa to środki, które oddziałują bezpośrednio na procesy fizjologiczne roślin indukując je lub przyspieszając. Niektóre preparaty wykazują działanie wielokierunkowe i mogą działać zarówno pośrednio, jak i bezpośrednio, zwłaszcza te stosowane doglebowo. Przykładowo preparaty mikrobiologiczne mogą działać strukturotwórczo zwiększając pojemność wodną i powietrzną, a jednocześnie wydzielać jakieś substancje stymulujące, np. hormony. Bardzo często mechanizm działania konkretnego preparatu jest tak subtelny i wielokierunkowy, że nauce nie są znane do końca jego podstawy fizjologiczne, a jedynie obserwuje się korzystne efekty oddziaływania na rośliny. Bardzo dużo biostymulatorów wykazuje pozytywne działanie w zwiększaniu odporności roślin na choroby i szkodniki. Ich działanie polega na wywołaniu ekspresji (działania) genów, co zostało potwierdzone w wielu ścisłych eksperymentach na roślinach testowych. W tym miejscu należy z całą stanowczością podkreślić, że biostymulatory nie zastąpią klasycznej ochrony, gdy wystąpi patogen. Stosuje się je profilaktycznie lub w procesie regeneracji chorych tkanek i organów. Dużą ich zaletą jest to, że są zazwyczaj dużo bezpieczniejsze i w miarę możliwości zastępuje się nimi tradycyjne preparaty stosowane do ochrony roślin w ramach profilaktyki.

tekst i fot. dr inż. Piotr Chohura
Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 04/2026 miesięcznika „Nowoczesna Uprawa”