Bezpieczne przechowywanie ziemniaka

Bulwy ziemniaków przeznaczonych do bezpośredniego spożycia czy przetwórstwa są przechowywane od kilku dni do nawet 9 miesięcy. Aby były przydatne na różne kierunki użytkowania, muszą zachować wymagane parametry. Dlatego przechowywanie jest ważnym okresem, w którym należy zapewnić bulwom jak najlepsze warunki.

Bulwy ziemniaków najkorzystniej przechowywać w profesjonalnych przechowalniach zapewniających przez cały okres pełną kontrolę nad składowanym plonem (rys. 1.). W Polsce nie ma jednak możliwości przechowywania całego zbieranego plonu w całkowicie kontrolowanych warunkach. Znaczna część plonu jest przechowywana w pomieszczeniach adaptowanych, gdzie regulowanie warunków oraz interwencja w przypadku powstania ognisk chorobowych są ograniczone (rys. 2.).

Dwa rodzaje strat

Nadrzędnym celem przechowywania jest ograniczenie strat wynikających zarówno z naturalnych ubytków (rys. 3.), jak i chorób przechowalniczych (rys. 4.). Ubytki naturalne wynikające z procesów zachodzących w bulwach można ograniczyć utrzymując odpowiednie warunki, lecz straty powstałe na skutek rozwoju chorób sprawiają, że porażone bulwy tracą swoją wartość stając się jednocześnie źródłem materiału infekcyjnego dla sąsiednich bulw zdrowych, zwiększając jednocześnie wielkość strat w wymiarze finansowym.

Poprawny zbiór ograniczy straty

Ziemniaki zanim zostaną złożone do przechowalni, muszą być zebrane i odpowiednio przygotowane. Istotny wpływ na przechowalność bulw mają wszystkie czynności i zabiegi agrotechniczne prowadzone podczas wegetacji na polu, ochrona przed agrofagami i warunki meteorologiczne panujące w trakcie wegetacji i podczas zbioru. Przeprowadzenie zbioru w odpowiednich warunkach ogranicza uszkadzanie bulw oraz porażanie ich przez patogeny powodujące choroby przechowalnicze (rys. 4.). Ostatnie sezony wegetacyjne charakteryzowały się wysokimi temperaturami powietrza oraz intensywnymi opadami zwłaszcza pod koniec wegetacji oraz w trakcie zbioru, co stwarzało korzystne warunki do rozwoju infekcji chorobowych, szczególnie mokrej zgnilizny oraz wodnej zgnilizny przyranowej. Dlatego, aby uniknąć uszkadzania bulw podczas zbioru oraz ich porażania przez patogeny, zbiór należy przeprowadzać przy temperaturach nie niższych niż 8°C i nie przekraczających 15°C. Dla przykładu infekcja bulw wodną zgnilizną przyranową może następować, kiedy temperatura gleby przekracza 18°C. Także ważnym elementem na etapie zbioru jest niedopuszczenie, aby bulwy zamokły, gdyż sprzyjać to będzie infekowaniu bulw. Należy także zwrócić uwagę na transport oraz przeładunek bulw na przyczepy czy taśmociągi, aby nie spadały na inne urządzenia z wysokości przekraczającej 10-15 cm, co ograniczy możliwość ich uszkadzania.

tekst i fot. dr inż. Jerzy Osowski
Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – PIB, Radzików

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 08/2026 miesięcznika „Nowoczesna Uprawa”