Czy racjonalne nawożenie może zmniejszyć stres suszy na TUZ?

Optymalne nawożenie potasem i fosforem zastosowane już w okresie jesiennym wpływa
na budowanie głębszych systemów korzeniowych i reguluje gospodarkę wodną roślin na użytkach zielonych, co ogranicza skutki suszy.

Dawki azotu podczas deficytu wody muszą być ograniczone, aby nie stymulować nadmiernego wzrostu masy zielonej, która zwiększałaby transpirację wody. Odpowiednie nawożenie i termin aplikacji nawozów to nie jedyne możliwości ograniczania skutków suszy. Bardzo istotny jest również dobór mieszanek i gatunków w nich występujących do warunków glebowych, jakie są w gospodarstwie.
W szczególności należy zwrócić uwagę na gatunki, które lepiej będą sobie radziły w okresach deficytów wody.

Nawożenie potasem i fosforem zwiększa odporność roślin na stres suszy

Czynnikiem ograniczającym wysoką wydajność użytków zielonych położonych na glebach, które są narażone na szybkie przesychanie w okresach suszy, jest brak możliwości pobrania z gleby również fosforu i potasu. Warto zadbać, aby
w takich warunkach rośliny zdążyły szybciej pobrać wystarczające ilości składników mineralnych, gdy jeszcze gleba będzie wilgotna. Należy zatem zadbać, aby już w okresie jesiennym i wczesnowiosennym rośliny miały te składniki do dyspozycji w wystarczających ilościach w glebie. Większe wymagania w zakresie nawożenia fosforem i potasem wykazują użytki zielone ze znacznym udziałem roślin bobowatych w runi. Wysokość nawożenia fosforem i potasem powinna wynikać z zasobności gleby w dany składnik oraz wymagań jego zawartości w paszy. W praktyce stosuje się na użytkach położonych zarówno na glebach mineralnych, jak i organicznych (niezależnie od wartości pH) 60-120 kg/ha P₂O₅. Fosfor można zastosować w jednej dawce wczesnowiosennej, najlepiej w superfosfacie potrójnym. Na glebach kwaśnych dobre efekty daje stosowanie mączki fosforytowej.

Potas zwiększa odporność roślin na stres suszy

Potas stosuje się w celu lepszego wykorzystania przez rośliny azotu i fosforu. Bezpośrednio wpływa na procesy fizjologiczne i gromadzenie przez trawy cukrów rozpuszczalnych, które podnoszą ich wartość energetyczną dla zwierząt i ułatwiają zakiszanie zbieranej masy roślinnej. Odpowiednie zaopatrzenie w potas, obok innych składników mineralnych, jest jednym z warunków właściwego przebiegu procesów metabolicznych w komórkach roślinnych, a tym samym uzyskania maksymalnych plonów. Potas uczestniczy w procesie fotosyntezy, wpływa na gospodarkę wodną, transport i gromadzenie substancji zapasowych roślin, które są ważne w okresie spoczynku zimowego, a także dla uzyskania odpowiedniej dynamiki następnych odrostów w okresie wegetacji. W warunkach niedoboru potasu rośliny łatwiej wylegają i stają się mniej odporne na choroby, szkodniki, mróz i suszę. Optymalna jego ilość pozwala intensywnie pobierać wodę z gleby i silniej wiązać ją w organach asymilacyjnych, co chroni rośliny przed nadmierną transpiracją i skutkami okresowej suszy. Warto o tym pamiętać w obliczu deficytów wody w okresie wegetacji. Według zaleceń na łąki należy stosować potas w dwóch dawkach: wiosennej i po pierwszym lub drugim pokosie, w ilości po 50-60 K₂O kg/ha. Przy większych dawkach potasu, w warunkach niższej zasobności gleb w ten składnik całoroczną dawkę należy podzielić na 3 części nie przekraczając jednorazowo dawki 50 kg K₂O/ha.

tekst i fot. dr hab. Waldemar Zielewicz
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 10/2026 miesięcznika „Nowoczesna Uprawa”