Jak nawozić zboża ozime w tym sezonie?

Zboża ozime przedsiewnie wymagają przede wszystkim nawożenia fosforem i potasem. Niestety, wszystko wskazuje na to, że będzie to znacznie droższe niż przed rokiem.

Wcześniej jednak należy wapnować, gdy zachodzi taka potrzeba, i doprowadzić pH gleby do optymalnej dla danej gleby wartości.Stosowanie nawozów przedsiewnych, gdy gleba jest zakwaszona, nie ma sensu, bo jest to marnowanie pieniędzy. Niestety, nie wszyscy producenci rolni tę oczywistą prawdę chcą przyjąć do wiadomości.

Odczyn jest najważniejszy

Pod zboża ozime najczęściej przeprowadza się wapnowanie, gdyż są często przedplonem dla roślin wrażliwych na zakwaszenie gleby. Wartość optymalnego pH zależy od kategorii agronomicznej gleby i obowiązuje zasada, że im gleba jest lżejsza, tym optymalne pH jest niższe. Za wartość optymalną przyjmuje się takie pH, przy którym dla danej kategorii agronomicznej potrzeby wapnowania określone są jako ograniczone. Na glebach bardzo lekkich jest to 5,1-5,5, lekkich 5,6-6,0, średnich 6,1-6,5, a ciężkich 6,6-7,0. Nadmierne podnoszenie pH gleby nie jest wskazane, bo nie tylko generuje większe koszty, ale może przynieść też wiele szkód.

Dawki nawozów wapniowych muszą wynikać z wyników aktualnych badań pH. W ostatnich latach wprowadzono prostsze zasady ustalania dawek nawozów wapniowych, które zostały doprecyzowane do konkretnych wartości pH (tab. 1.). Dzięki temu możliwe jest zmniejszenie wydatków na zakup nawozów wapniowych, szczególnie gdy pH gleby jest wyższe. Jednorazowe dawka nawozów wapniowych nie powinna przekroczyć na glebach lekkich 3,5 t CaO/ha, na średnich 5,0 t CaO/ha, a ciężkich 6,0 t CaO/ha. Większe ilości nawozów wynikające z zaleceń należy zastosować w drugim roku bez konieczności powtórnego badania pH gleby. W celu obliczenia dawki nawozu wapniowego należy zalecaną dawkę CaO (t/ha) podzielić przez zawartość CaO w nawozie (%) i pomnożyć przez 100. W przypadku bardzo niskiej zawartości magnezu połowę zalecanej dawki nawozów wapniowych należy zastosować w formie wapna magnezowego, a zasobności niskiej
– 1/3 dawki.

Od zasobności nie uciekniesz

Podstawowym czynnikiem decydującym o wielkości dawek nawozów jest zasobność gleby w przyswajalne formy składników. Jak wynika z danych Krajowej Stacji Chemiczno-Rolniczej w latach 2021-2024 aż 34% przebadanych próbek gleby odznaczało się bardzo niską lub niską zawartością przyswajalnego fosforu, 37% potasu i 26% magnezu (tab. 2.). Tak niska zawartość jest niedopuszczalna. Należy oczekiwać, że na polach, które nie są badane, sytuacja jest jeszcze gorsza. Największy udział próbek  o najniższej zawartości przyswajalnego fosforu w glebach wystąpił w województwach małopolskim (32% o bardzo niskiej zasobności i 28 o niskiej zawartości fosforu) oraz podkarpackim (odpowiednio 28 i 29%). Najbardziej zasobne w fosfor gleby (o wysokiej i bardzo wysokiej zasobności) odnotowano w województwie kujawsko-pomorskim (odpowiednio 20 i 35%) oraz w województwie wielkopolskim (18 i 32%).

tekst i fot. dr hab. inż. Arkadiusz Artyszak, prof. SGGW
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 08/2026 miesięcznika „Nowoczesna Uprawa”