Na co zwrócić uwagę w integrowanej produkcji jęczmienia jarego?

Zasady prowadzenia integrowanej produkcji jęczmienia jarego określają dwie metodyki: produkcji jęczmienia browarnego oraz jęczmienia ozimego i jarego. Lekturę obu metodyk należy rozpoczynać nietypowo, bo od końca.

Na końcu bowiem znajdują się: lista obligatoryjnych (obowiązkowych) czynności i zabiegów w integrowanej produkcji oraz listy kontrolne dla upraw rolniczych. Jeśli po zapoznaniu się z tymi wymaganiami, które później są weryfikowane podczas kontroli przez kontrolera z jednostki certyfikującej, producent rolny stwierdzi, że sobie z nimi poradzi, może myśleć o przystąpieniu do integrowanej produkcji. Jeśli ma poważne obawy, to lepiej dać sobie spokój.

Musisz spełnić wszystkie te wymagania

Przyjrzyjmy się liście obligatoryjnych czynności i zabiegów w integrowanej produkcji jęczmienia browarnego
i jarego. W przypadku jęczmienia browarnego lista obejmuje 14, a jarego 16 wymagań, które wszystkie muszą być spełnione.

Lista obligatoryjnych czynności i zabiegów w integrowanej produkcji jęczmienia browarnego:

1.           Stosowanie odpowiedniego płodozmianu – wskazanego w metodyce. Jęczmienia browarnego nie powinno się uprawiać po roślinach bobowatych, pozostawiających po sobie zbyt dużo azotu. Gorszymi przedplonami są zboża, które mogą stwarzać większe ryzyko porażenia przez choroby i z tego względu należy stosować co najmniej 3-letnią przerwę w uprawie jęczmienia po innych roślinach zbożowych.

2.           Dobór odmian o zwiększonej odporności/tolerancji na co najmniej jednego sprawcę chorób, np.: mączniaka prawdziwego zbóż i traw, plamistości siatkowej jęczmienia, rdzy jęczmienia, rynchosporiozy zbóż (informację na ten temat można znaleźć m.in. na stronie Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (https://www.coboru.gov.pl/pdo/ipr).

3.           Wykonanie przed siewem zabiegów agrotechnicznych w celu ograniczenia zachwaszczenia – bez stosowania herbicydów przedwschodowych i doglebowych.

4.           Stosowanie zaprawionego materiału siewnego kwalifikowanego lub standard i siew w odpowiedniej normie i terminie. Jęczmień browarny wymaga wcześniejszego terminu siewu niż pastewny. Norma wysiewu jest nieco większa, aby ograniczyć krzewienie, bo ziarno z bocznych pędów jest zwykle gorzej wykształcone a to przekłada się na gorsze jego wyrównanie.

5.           Wykonywanie analizy pH gleby i zawartości głównych składników pokarmowych (NPK i Mg) zgodnie z cyklami wskazanymi w metodyce potwierdzone dokumentami. Jęczmień jary reaguje największym spośród wszystkich zbóż spadkiem plonu w warunkach niewłaściwego odczynu gleby. Optymalne pH wynosi od 5,7 do 6,5. Wapnowanie jest zabiegiem koniecznym dla jęczmienia przeznaczonego na cele browarne, gdyż przy niskim pH uzyskuje się mniejsze plony ziarna i zbyt wysoką zawartość białka w ziarnie.

6.           Stosowanie w odpowiednich terminach i dawkach nawożenie makro- i mikroelementami w zależności od typu i pH gleby po uprzednim przeprowadzeniu bilansu składników pokarmowych wykonanym wg wskazań w metodyce. Zasady nawożenia fosforem i potasem jęczmienia browarnego i jarego są zbliżone. Duże różnice dotyczą nawożenia azotem. Produkcja jęczmienia browarnego wymaga zachowania dużej ostrożności przy stosowaniu nawożenia azotem. Zawartość białka w ziarnie jęczmienia uprawianego na cele piwowarskie nie powinna być większa niż 11,5%. Stosunek N:P:K w uprawie jęczmienia browarnego powinien wynosić 1:2:3. Ustalenie optymalnej dawki azotu jest dość trudne i zależy od właściwego określenia zasobności gleby w azot mineralny. Na glebach zwięzłych po buraku cukrowym optymalną dawką jest 25-30 kg N/ha. W stanowisku po pszenicy można stosować 35-45 kg N/ha na glebach W uprawie jęczmienia browarnego nawozy azotowe należy stosować przedsiewnie, ponieważ późne dawki N powodują nagromadzanie białka
w ziarnie, szczególnie jego frakcji zapasowych. W przypadku konieczności wyższego nawożenia (50-60 kg N/ha) dopuszcza się aplikację 1/3 do 1/4 dawki najpóźniej do fazy krzewienia jęczmienia.

7.           Wykorzystanie w regulacji zachwaszczenia w pierwszej kolejności metod agrotechnicznych,
a w przypadku ochrony chemicznej właściwe zastosowanie herbicydu w odpowiedniej dawce,
z uwzględnieniem poziomu wrażliwości chwastów opracowanych dla pojedynczo występujących chwastów lub ich zbiorowisk.

8.           Monitorowanie pola od momentu wschodów do początku dojrzewania, minimum 1 x w tygodniu, występowania chorób (mączniaka prawdziwego zbóż i traw, plamistości siatkowej jęczmienia, rdzy jęczmienia, rynchosporiozy zbóż) oraz po wykłoszeniu ze szczególnym uwzględnieniem fuzariozy kłosów.

9.           Monitorowanie systematyczne pola od momentu wschodów do początku dojrzewania, minimum 1x w tygodniu, występowania szkodników (mszyce, skrzypionki, pryszczarki) (bezpośrednia lustracja roślin, żółte naczynia, itp.).

10.         Stosowanie środków ochrony roślin po przekroczeniu wartości progu szkodliwości dla chorób i szkodników z wykorzystaniem Platformy Sygnalizacji Agrofagów lub innych systemów wspomagania decyzji.

11.         Umieszczenie „domków” dla murarek lub kopców dla trzmieli lub innych obiektów dla owadów zapylających w liczbie przynajmniej
1 szt. na każde 5 ha.

12.         Stworzenie odpowiednich warunków do obecności ptaków drapieżnych, tj. ustawienie tyczek spoczynkowych w liczbie przynajmniej 1 na 5 ha, a w przypadku większych plantacji – kilku tyczek.

13.         Przemienne stosowanie substancji czynnych środków ochrony roślin z różnych grup chemicznych w celu zapobiegania zjawisku uodparniania się agrofagów (chwastów, szkodników i patogenów)
z uwzględnieniem zakresu ochrony w poprzednich sezonach.

14.         Zbiór w odpowiednim terminie (właściwa wilgotność ziarna).

tekst i fot. dr hab. inż. Arkadiusz Artyszak, prof. SGGW
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 01/2026 miesięcznika „Nowoczesna Uprawa”