Problemy z ochroną ziemniaka

W Polsce uprawy ziemniaka zagrożone są przez ok. 80 gatunków agrofagów, w tym ok.: 40 chwastów, 20 patogenów i 20 szkodników. Integrowana ochrona roślin, która w Unii Europejskiej obowiązuje od prawie 12 lat, pozwala ograniczyć chemizację produkcji, dzięki wykorzystaniu metod niechemicznych.

Według danych GUS z 2020 r. w Polsce do ochrony plantacji ziemniaka zużywało się średnio 3,67 kg/ha substancji czynnych (s.cz.) środków ochrony roślin (ś.o.r.). W 2002 r., czyli przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej (UE) było to 3,52 kg/ha, natomiast 3 lata po wprowadzeniu integrowanej ochrony roślin 3,49 kg/ha.

Zużycie substancji czynnych

Większe zużycie s.cz. wynika ze wzrostu zagrożeń gospodarczych ze strony najważniejszego z patogenów – zarazy ziemniaka. Obecnie w ochronie ziemniaka zużycie fungicydów, które wynosi 2,49 kg s.cz./ha
jest 2,5-krotnie wyższe od zużycia herbicydów – 1,05 kg/ha, natomiast najmniej stosuje się insektycydów, bo tylko 0,04 kg/ha.

W Polsce do zwalczania agrofagów występujących na plantacjach ziemniaka są zarejestrowane przez MRiRW – 513. Największą grupę stanowią fungicydy, bo aż 191, następnie herbicydy 150, insektycydy 126, moluskocydy 15, regulatory wzrostu 25 i zaprawy fungicydowe 6 (tab. 1.).

Wycofywanie substancji czynnych herbicydów

Komisja Europejska opublikowała wykaz s.cz. do zastąpienia, które mogą zostać wycofane, jeśli nie przejdą oceny toksykologiczno-środowiskowej. Należy do nich s.cz. aklonifen, który zarejestrowany jest w 12 herbicydach. Również może zostać wycofany diflufenikan – 2 ś.o.r. oraz flurochlonidon, który występuje w 2 herbicydach. Aktualnie najwięcej herbicydów zarejestrowanych jest do zwalczania chwastnicy jednostronnej, bo aż 120, a po ewentualnych redukcjach s.cz. pozostanie 105 herbicydów. Największy problem jest i będzie w przyszłości ze zwalczaniem ostrożenia polnego, bo zarejestrowany jest tylko 1 herbicyd, a po redukcji nie będzie żadnego środka (tab. 2.).

Wycofywanie substancji czynnych fungicydów

Według wykazu UE do zastąpienia, albo wycofania przewidziane są 4 s.cz., które stosowane są w fungicydach: difenokonazol, zarejestrowany w 15 preparatach, fluopikolid w 3 fungicydach oraz związki miedzi, które zarejestrowane są w 15 preparatach. Ewentualne wycofanie aż 33 fungicydów spowoduje poważne problemy z ochroną plantacji ziemniaka przed patogenami, gdyż może nasilić się proces powstawania odporności patogenów na stosowane fungicydy. Aktualnie najwięcej fungicydów zarejestrowanych jest do zwalczania alternariozy ziemniaka – 100, natomiast po ewentualnej redukcji pozostanie 85. Do zwalczania zarazy ziemniaka zarejestrowane są 92 fungicydy, a może pozostać 75.

prof. dr hab. Marek Mrówczyński, dr hab. Przemysław Strażyński
Instytut Ochrony Roślin – PIB, Poznań

fot. Fiedler

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 01/2026 miesięcznika „Nowoczesna Uprawa”