Wapnować czy nie wapnować?

Jednym z najważniejszych czynników warunkujących aktywność mikroorganizmów glebowych jest odczyn gleby. Wpływa on nie tylko na ich liczebność i skład gatunkowy, ale również decyduje o tempie procesów biochemicznych i dostępności składników pokarmowych, niezbędnych zarówno dla roślin, jak i mikroorganizmów.

Wapnowanie gleb stanowi kluczowy zabieg poprawiający żyzność gleb, wpływając na właściwości fizykochemiczne oraz determinując utrzymanie na wysokim poziomie aktywnej mikroflory glebowej (autochtonicznej).

Mikroflora nie lubi gleb kwaśnych

Wynika to z faktu, że w glebach kwaśnych, przy pH < 5,5 dochodzi do gwałtownego ograniczenia rozwoju, zmiany składu populacji i spowolnienia procesów biochemicznych, bowiem pożyteczne mikroorganizmy, ze względu na ich wrażliwość na niskie pH, są wypierane przez grzyby, które jednak nie przejmują ich funkcji. Zmienia to kierunek i tempo najważniejszych procesów zachodzących w glebie, w tym przemian azotu oraz rozkładu resztek, skutkując m.in. słabszą dostępnością składników pokarmowych dla roślin, co w konsekwencji przekłada się na niższy plon o gorszych parametrach jakościowych.

Dobroczynne działanie dla gleb

Są to naturalnie występujące w glebie mikroorganizmy, takie jak: bakterie, promieniowce, grzyby, glony czy też pierwotniaki, które pełnią fundamentalną rolę w kształtowaniu żyzności gleby oraz jej zdolności do wspierania roślin. Tworzy ona rodzaj „strażnika” gleby i roślin przed niekorzystnymi warunkami glebowo-klimatycznymi. Odpowiada za obieg składników pokarmowych w glebie, biorąc udział w procesach mineralizacji resztek pożniwnych, przemianach azotu (nitryfikacji, amonifikacji, wiązaniu azotu atmosferycznego) oraz udostępnianiu fosforu i potasu z nieprzyswajalnych zasobów glebowych. Bakterie i promieniowce uczestniczą w rozkładzie białek, celulozy i hemicelulozy, zaś grzyby rozkładają ligninę i trudno rozpuszczalne włókna.

Mikroorganizmy odgrywają kluczową rolę w procesie humifikacji, tworząc lepiszcze i glomaliny. Wpływają w ten sposób na poprawę struktury gleby, dzięki czemu lepiej zatrzymuje ona wodę, jest przewiewna i ma większą odporność na erozję. Wspierają wzrost roślin i rozwój systemu korzeniowego. Bakterie produkują fitohormony (auksyny, gibereliny, cytokininy), siderofory ułatwiające pobieranie żelaza oraz substancje stymulujące wzrost korzeni czy też enzymy rozkładające związki toksyczne. Przekłada się to na lepsze wykorzystanie zasobów glebowych przez rośliny oraz ich odporność na suszę, stresy termiczne i niedobory składników pokarmowych. Ograniczają także rozwój patogenów glebowych, takich jak Fusarium, Phytium, Rhizoctonia czy Streptomyces scabies. Niektóre bakterie i grzyby neutralizują pestycydy, wiążą metale ciężkie, zmniejszając ich toksyczność oraz chronią system korzeniowy roślin przed stresami środowiskowymi.

dr hab. Marzena Brodowska, prof. UPP w Lublinie
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

fot. Artyszak

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 04/2026 miesięcznika „Nowoczesna Uprawa”