Dlaczego warto postawić na uprawę grochu?

Groch siewny to roślina, która doskonale wpisuje się w koncepcję nowoczesnego, zrównoważonego rolnictwa. Oferuje realne korzyści ekonomiczne, poprawia strukturę gleby, ogranicza zużycie nawozów azotowych i zwiększa opłacalność całego płodozmianu.

Jeszcze kilkanaście lat temu groch siewny postrzegany był głównie jako roślina wykorzystywana w gospodarstwach o profilu paszowym lub jako element uzupełniający zmianowanie. Obecnie sytuacja wyraźnie się zmienia. Wzrost kosztów nawożenia mineralnego, rosnące wymagania środowiskowe, rozwój rolnictwa ekologicznego oraz możliwość włączenia roślin bobowatych do ekoschematów sprawiają, że groch ponownie znajduje się w centrum zainteresowania praktyki rolniczej. Coraz częściej traktowany jest nie tylko jako źródło białka, ale jako realne narzędzie poprawy opłacalności całego gospodarstwa.

Groch na nowe wyzwania

Współczesne rolnictwo zmaga się z kilkoma kluczowymi problemami. Należą do nich uproszczone płodozmiany oparte głównie na zbożach i rzepaku, wysoka zależność od nawozów azotowych oraz coraz większa presja środowiskowa. Pszenica i rzepak, aby zapewnić wysoki i stabilny plon, wymagają intensywnego nawożenia azotem mineralnym. Przy obecnych cenach nawozów znacząco podnosi to koszty produkcji, a jednocześnie zwiększa ryzyko strat azotu do środowiska. Groch siewny, jako roślina bobowata, stanowi naturalną alternatywę dla takiego systemu gospodarowania. Dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi wiąże on azot atmosferyczny, ograniczając potrzebę stosowania nawozów mineralnych. W praktyce oznacza to niższe nakłady finansowe, mniejsze ryzyko środowiskowe oraz poprawę bilansu azotu w całym płodozmianie.

Przedstawione kalkulacje opłacalności uprawy grochu i pszenicy (rys. 1.) pokazują, że przy założonych średnich poziomach plonowania (groch 35 dt/ha, pszenica 70 dt/ha) obie uprawy mogą być ekonomicznie uzasadnione, jednak charakteryzują się zupełnie inną strukturą kosztów oraz profilem ryzyka. W przypadku grochu szczególną uwagę zwraca wysoki udział kosztu nasion w kosztach ogółem (rys. 2.). Dla praktyka oznacza to dużą wrażliwość opłacalności na ceny kwalifikowanego materiału siewnego oraz środków ochrony roślin. Jednocześnie groch, jako roślina bobowata, wnosi istotną wartość agrotechniczną – poprawia bilans azotu w glebie i może ograniczać nakłady nawozowe w uprawie następczej. Tego efektu nie widać bezpośrednio w kalkulacji jednorocznej, ale ma on znaczenie w ujęciu całego płodozmianu. Jedną z największych zalet grochu jest jego bardzo dobry wpływ na stanowisko. Szacuje się, że po grochu możliwe jest ograniczenie nawożenia azotowego pszenicy nawet o 40-60 kg N/ha, bez strat plonu. Rośliny następcze często plonują lepiej, co przekłada się na realny efekt ekonomiczny rzędu kilkuset złotych na hektar w kolejnym sezonie.

tekst i fot. prof. UPP dr hab. inż. Agnieszka Faligowska
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 02/2026 miesięcznika „Nowoczesna Uprawa”