Strategia pierwszego nawożenia azotem

Regulacje prawne dopuszczają pierwszą aplikację azotu już od 1 lutego, pod warunkiem wystąpienia tzw. terminu przejścia przez próg temperaturowy. Fundamentem precyzyjnego nawożenia roślin azotem jest ocena stanu biologicznego plantacji oraz analiza chemiczna gleby na zawartość azotu mineralnego.

Warunki klimatyczne panujące w ostatnim dziesięcioleciu w Polsce, charakteryzujące się brakiem stabilnej pokrywy śnieżnej oraz występowaniem dodatnich temperatur w okresie zimowym sprzyjają zjawisku tzw. pełzającej wegetacji. Proces ten wymusza na roślinach ciągłą aktywność metaboliczną, co prowadzi do nieprzerwanej transpiracji, oddychania komórkowego oraz pobierania składników mineralnych z roztworu glebowego. Skutkuje to systematycznym wyczerpywaniem zgromadzonych wcześniej zapasów asymilatów w roślinie oraz redukcją dostępnej puli azotu mineralnego w glebie przed kluczową fazą ruszenia wegetacji wiosennej. Rośliny wchodzące w fazę intensywnego wzrostu bez odpowiedniego zaplecza azotowego reagują redukcją liczby pędów bocznych (krzewienie) oraz zawiązków organów generatywnych. Opóźnienie terminu aplikacji pierwszej dawki (N) wydłuża stan stresu abiotycznego, którego skutków nie można zniwelować w późniejszych fazach rozwojowych. Zakłócenie procesów fizjologicznych i metabolicznych w roślinie jest główną przyczyną utraty plonu, gdyż zmusza roślinę do przestawienia metabolizmu z „funkcji” budowania biomasy/plonu na „przetrwanie”.

Prawidłowa diagnostyka gleby

Efektywne nawożenie azotem (N) w okresie wiosennym wymaga od rolnika nie tylko wiedzy agrotechnicznej, ale także ścisłego przestrzegania obowiązujących ram prawnych. Celem pierwszej dawki jest uzupełnienie zasobów glebowych do poziomu krytycznego, który zapewni optymalny wzrost roślin bez ryzyka nadmiernego ich krzewienia. Nowelizacja przepisów z 7 lutego 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 244) wprowadziła istotną zmianę w harmonogramie stosowania azotu, odchodząc od sztywnej daty 1 marca. Regulacje prawne dopuszczają aplikację nawozów już od 1 lutego, pod warunkiem wystąpienia tzw. terminu przejścia przez próg temperaturowy. Zgodnie z definicją, elastyczny termin stosowania N następuje, gdy przez 5 następujących po sobie dni średnia dobowa temperatura przekroczy 3°C (dla roślin zasianych jesienią i upraw wieloletnich) lub 5°C (dla pozostałych upraw). Takie ramy czasowe wynikają bezpośrednio z fizjologii roślin i momentu wznowienia ich aktywności po spoczynku zimowym. Precyzyjne dane o możliwości wcześniejszego wyjazdu w pole udostępnia w swojej usłudze internetowej, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – PIB. Fundamentem precyzyjnego nawożenia roślin azotem jest ocena stanu biologicznego plantacji oraz analiza chemiczna gleby na zawartość azotu mineralnego.

tekst i fot. prof. dr hab. Renata Gaj
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 02/2026 miesięcznika „Nowoczesna Uprawa”